12. Yargı Paketi Neler Getiriyor? Vatandaşı ve Avukatları İlgilendiren Tüm Değişiklikler

Toplam 29 madde ve 1 geçici maddeden oluşan paket, henüz TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilip Resmî Gazete'de yayımlanmadığı için şu an itibarıyla yasalaşmış değil; ancak içeriği hukuk yargılamalarından icra işlemlerine, idari davalardan ceza hukukuna ve tapu işlemlerine kadar geniş bir alanı etkileyecek nitelikte.

Paketin Temel Hedefleri

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, TBMM Genel Kurulu'ndaki bütçe sunumunda paketin dört ana hedefini şöyle özetledi: Türkiye genelinde yaklaşık 12 milyon derdest dosyanın makul sürede sonuçlandırılması, mülkiyet hakkının tapu ve taşınmaz uyuşmazlıklarında daha etkin korunması, avukatların kamu kurum ve kuruluşları nezdindeki bilgi ve belgelere erişiminin kolaylaştırılması ve noter yardımcılığı kurumunun ihdası. Paket büyük ölçüde ceza infazı veya idari yaptırımlar alanına değil, hukuk yargılamalarının işleyişine yönelik düzenlemeler içeriyor; bu yönüyle daha çok ceza ve infaz hukukuna odaklanan 11. Yargı Paketi'nden ayrışıyor.

Hukuk Yargılamalarında Neler Değişiyor?

Pakette yer alan düzenlemelerden bazıları doğrudan dava sürecinin işleyişini etkiliyor:

• Hukuk davalarında iki duruşma arasına artık en fazla 3 ay ara verilebilecek; bu, uzayan dosyaların makul sürede sonuçlanmasını hedefliyor.

• Avukatlar, ön inceleme duruşmalarına sesli ve görüntülü bilişim sistemi üzerinden katılabilecek; bu da özellikle şehir dışından takip edilen dosyalarda zaman ve maliyet tasarrufu sağlayacak.

• 2026 yılı için konusu 486.000 TL'yi geçmeyen iptal ve tam yargı davaları, hakim heyeti yerine tek hakim tarafından karara bağlanabilecek.

• Teklifin 10. maddesiyle, hâkim veya savcının çözümü hukuk bilgisiyle mümkün olan bir konuda bilirkişiye başvurması disiplin cezası nedeni sayılacak; amaç, asıl olarak hâkimin görevi olan hukuki değerlendirmenin bilirkişilere devredilmesinin önüne geçmek.

Tapu ve Mülkiyet Hakkına İlişkin Düzenlemeler

Paketin en çok tartışılan başlıklarından biri tapu işlemlerinde avukatla temsil zorunluluğu. Basına yansıyan çalışma başlıklarına göre, belirli bir parasal sınırı (basında dile getirilen rakam 30 milyon TL) aşan tapu işlemlerinde tarafların avukatla temsili zorunlu hale gelebilir. Bu düzenlemenin nihai metne bu haliyle girip girmeyeceği henüz kesinleşmiş değil; ancak amacı, yüksek bedelli işlemlerde sahte vekaletname ve dolandırıcılık vakalarını azaltmak ile tapu iptal ve tescil davalarının önüne geçmek olarak açıklanıyor.

Bir diğer önemli değişiklik, miras yoluyla intikal eden ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesi davalarına ilişkin. Düzenlemeye göre bu tür dosyalarda ilk açık artırmanın yalnızca malik mirasçılar arasında yapılması öngörülüyor; böylece aileye ait taşınmazların düşük bedellerle üçüncü kişilere geçmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Bu madde, miras ve gayrimenkul hukuku alanında dava takip eden taraflar için satış sürecinin akışını doğrudan etkileyecek.

Avukatların Bilgi ve Belgeye Erişimi Kolaylaşıyor

Uygulamada avukatların, uyuşmazlığın çözümü için gerekli bilgi ve belgelere erişimde ciddi güçlüklerle karşılaştığı biliniyor; KVKK veya kurumsal iç düzenlemeler gerekçe gösterilerek bilgi verilmemesi, savunma hakkını fiilen kısıtlayabiliyor. Paketle birlikte avukatların kamu kurum ve kuruluşlarından dosya, bilgi ve belge temin etme süreçlerinin dijital sistemler üzerinden kolaylaştırılması ve 'silahların eşitliği' ilkesi gereği soruşturma ve kovuşturma aşamalarında delillere erişim hızının artırılması hedefleniyor.

Noterlik işlemlerine ilişkin usul de yeniden düzenleniyor: noterlik evrak ve defterlerinin mahkemeler, Cumhuriyet başsavcılıkları ve diğer resmî merciler tarafından incelenmesi ve örneklerinin gönderilmesi süreci, onaylı örneklerin elektronik ortamda iletilmesine imkân tanıyacak şekilde güncelleniyor. Amaç, fiziki evrak dolaşımını azaltarak yargısal süreçlerde belge teminini hızlandırmak.

İdari Para Alacaklarında İcra Takibi Sınırlandırılıyor

Paketin icra hukuku açısından dikkat çeken maddelerinden biri, idareye karşı açılan davalarda mahkemece hükmedilen para alacağı, vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin ilamların artık doğrudan icra takibine konu edilememesi. Bu değişiklik, idare aleyhine alınan kararların tahsil sürecinde farklı bir usul izlenmesini gerektirecek ve bu alanda dava takip eden tarafların sürece önceden hazırlıklı olmasını önemli kılacak.

Ceza Hukukunda Yeni Düzenlemeler

Komisyon görüşmeleri sırasında eklenen bir önergeyle Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine yeni bir fıkra ihdas edildi ve 'nitelikli dolandırıcılık' kavramı ilk kez kanun metninde tanımlandı. Ayrıca kamuoyunda 'IBAN mağdurları' olarak bilinen, banka hesabını başkasına kullandıran kişilere ilişkin özel bir düzenleme de pakete eklendi: dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, haksız menfaat sağlamak amacıyla banka hesabı, ödeme aracı veya hesap bilgilerinin başkasına verilmesi fiiliyle sınırlı kaldığı hâllerde cezada indirim öngörülüyor.

Ceza muhakemesi tarafında ise teklifin 15. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesi yeniden düzenlenerek dijital materyallerde arama, kopyalama ve elkoyma usulü güncelleniyor; bu değişiklik, özellikle dijital delillerin toplanmasında usul güvencelerinin daha net biçimde belirlenmesini amaçlıyor. Buna karşılık pakette genel af, kapsamlı infaz indirimi veya denetimli serbestlik düzenlemesi bulunmuyor.

11. Yargı Paketi ile Kıyaslandığında

11. Yargı Paketi ağırlıklı olarak ceza ve infaz hukukuna odaklanmıştı: neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu ağır ceza mahkemelerinin görev alanına alınmış, çocuk hükümlülerin infaz rejiminde köklü bir dönüşüm başlatılmış ve elektronik haberleşme abonelik süreçlerinde kimlik doğrulama zorunluluğu getirilmişti. 12. Yargı Paketi ise büyük ölçüde hukuk yargılamasını, tapu ve mülkiyet hukukunu ve avukatların usul içindeki konumunu merkeze alıyor; bu yönüyle iki paket birbirini tamamlayıcı nitelikte.

Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

12. Yargı Paketi şu an itibarıyla Adalet Komisyonu aşamasını geçmiş durumda; yasalaşması için TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilip Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Genel Kurul görüşmelerinin seyrine göre yürürlük tarihi netleşecek; tapu işlemlerindeki avukat zorunluluğu gibi bazı başlıkların nihai metinde ne şekilde yer alacağı da bu süreçte kesinleşecek.

Sürecin Takibi İçin Hukuki Destek

12. Yargı Paketi'nin özellikle icra takipleri, idari davalar, tapu-mülkiyet uyuşmazlıkları ve ceza yargılamaları üzerindeki etkileri, devam eden veya planlanan dosyalarda usul stratejisinin gözden geçirilmesini gerektirebilir. Bakırköy merkezli Av. Mete Çelik Hukuk Bürosu, ceza, icra ve iflas, idare, miras ve gayrimenkul hukuku alanlarında güncel mevzuat değişikliklerini takip ederek müvekkillerine bu doğrultuda hukuki destek sunmaktadır. Yargı paketiyle ilgili sürecinizin nasıl etkilenebileceğine dair değerlendirme için avmetecelik.com adresinden ön görüşme talep edilebilir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Paket henüz yasalaşmadığından bazı maddelerin nihai metinde değişebileceği unutulmamalıdır.