İlgi Alanlarında Çalışmanın Odaklanma Düzeyine Etkisinin İncelenmesi Gümüşhane İli Örneği

T.C.GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ  LİSANS TEZİ  - PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ  - İLGİ ALANLARINDA ÇALIŞMANIN ODAKLANMA DÜZEYİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ GÜMÜŞHANE İLİ ÖRNEĞİ  LİSANS

KÜBRA AVCU   -   ŞEYMA AKAY   - SELİN NİSA BARAN   - ZEHRA KEZBAN DURMAZ  

Danışman: Doktor Öğretim Üyesi Sunay GÜNGÖR

ARALIK-2022 GÜMÜŞHANE

TEŞEKKÜR

Bu çalışmayı yazmaya başlamamızda ve yazım aşamasının her anında desteğini ve ilgisini derinden hissettiren, bizi engin bilgilerinden mahrum bırakmayan, bütün aşamalarda yanımızda olan çok değerli hocamız ve danışmanımız Sayın Doktor Öğretim Üyesi Sunay GÜNGÖR’E, öğrendiğimiz bütün bilgiler için teşekkürü borç bildiğimiz Gümüşhane Üniversitesi öğretim üyeleri Profesör Doktor Müge YILMAZ’A, Doçent Doktor Gülin YAZICI ÇELEBİ’YE, maddi manevi desteğini hiçbir zaman esirgemeyen ailelerimize ve son olarak sorduğumuz bütün sorulara samimiyet ve dürüstlükle cevap vererek çalışmamıza katkı sağlayan katılımcılarımıza teşekkür ederiz.

ÖZET

İlgi Alanlarında Çalışmanın Odaklanma Düzeyine Etkisinin İncelenmesi Gümüşhane İli Örneği, Lisans Araştırması, 2022

İlgi bireyin yapmaktan hoşlandığı yaparken haz duyduğu aktivitelerdir. Birey ilgi alanında çalıştığında yorulmaz ve daha verimli olur. Odak ise bireyin tüm dikkatini bir alana vererek çalışmasıdır. Genellikle ilgi alanlarımız üzerine yoğunlaşır meslek ve hobilerimizi buradan seçeriz. Bu çalışmada ilginin odak üzerindeki etkisi ölçülmek istenmiştir. İlginin nitelikleri, bireysel niteliklerin ilgiye etkileri, ilginin gelişimi ve işlevleri çalışmanın konuları olup detaylıca açıklanmıştır. Çalışmanın amacı odaklanmanın başarı üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, ilgi alanında çalışmanın odaklanmayı etkileyip etkilemeyeceğini ve dolaylı olarak ilgi alanında çalışmanın başarı düzeyine etkilerini ölçmektir bunun yanında ilgi alanında çalışmanın odaklanma üzerine etkisini sayısal verilere dökmek, literatüre kazandırmaktır. Deneyimizin katılımcı sayısı 10 kişi ile sınırlandırılmıştır.5 kişi deney grubu ve 5 kontrol grubundan oluşmaktadır. İlgiyi ölçebilmek adına mesleki alan ilgi envanteri (MAI) kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubuna odaklarını ölçebilmek adına videolar izletilmiştir. Deney grubuna ilgi alanları ile ilgili videolar kontrol grubuna ise ilgi alanları dışında videolar izletilecektir. Videonun bittikten sonra videonun içerisindeki bir ayrıntı deneğe sorulacak ve verilen cevabın doğruluğuna göre odak düzeyi belirlenecektir.İlginin odak üzerindeki olumlu etkisi görülmüş ve ilgi alanlarında uğraş göstermenin odaklanmaya yardımcı olduğu saptanmıştır. İlgi ve odak arasında pozitif korelasyon görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: İlgi, Odak, Odaklanma, Odaklanma Sorunu, Etki, Yetenek, İlginin Odağa Etkisi, Güdü, Uyaran, Öğrenme, Psikoloji

İÇİNDEKİLER

TEŞEKKÜR

ÖZET

İÇİNDEKİLER

GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM

1.GİRİŞ

1.1.Araştırmanın Amacı 1

1.2.Araştırmanın Hipotezleri 2

1.3.Araştırmanın Gerekçesi ve Önemi 2

1.4.Araştırmanın Sınırlılıkları 3

1.5.Araştırmanın Varsayımları 3

1.6.Tanımlar 3

İKİNCİ BÖLÜM

KURAMSAL AÇIKLAMALAR VE İLGİLİ ARAŞTIRMALAR

2. İLGİNİN ODAKLANMA ÜZERİNE ETKİSİ KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ

2.1.İlgi 4

2.1.1.İlginin Tanımı 4

2.1.2.İlgi Türleri 4

2.1.3.İlginin Seçime Etkisi 5

2.1.4.İlgiyi Etkileyen Faktörler 5

2.2.Odak 6

2.2.1.Odağın Tanımı 6

2.2.2.Odaklanma Sorununun Nedenleri 6

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

3.YÖNTEM

3.1.Araştırma Modeli 7

3.2.Araştırma Grubu 7

3.3.Veri Toplama Araçları 8

3.3.1.Kişisel Bilgi Formu 8

3.3.2.Mesleki İlgi ve Alan Envanteri 8

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

4.TARTIŞMA 8

BEŞİNCİ BÖLÜM

5.SONUÇ VE DEĞERLENDİRME 9

5.1.Sonuçlar 9

5.2.Öneriler 10

KAYNAKÇA 11

GİRİŞ

İnsan, hayatını idame ettirebilmesi için sürekli olarak bir öğrenme süreci içerisindedir. Bu süreçte çevreyle bilgi alışverişinde bulunur. Bilinçli veya bilinçsiz öğrenmeye devam eder. Bilinçli öğrenmenin gerçekleşmesi için algı, ilgi, dikkat gibi unsurların büyük önemi vardır.

Kişi, ilgisinin olduğu her alanda hem başarılı hem de mutlu olur. Meslek seçiminde de bireyin ne istediğini bilmesi, ilgi alanlarını tanıması, hangi alana yatkın olduğu, bireyin başarısıyla doğru orantılıdır. Öğrendiğimiz her durum uyaranlara verdiğimiz ve vereceğimiz tüm tepkileri belirler.

İnsan, doğumundan ölümüne dek ve hatta anne rahmine düştüğü ilk andan itibaren birçok uyarana maruz kalmaktadır. Bu uyaranların tamamına tepki vermesi mümkün değildir. Dolayısıyla uyaranlar arasında sistematik bir seçim yapması gerekir. Çünkü insan dünyayı anlamlı kılma çabasındadır. Bu seçimi yaparken de ilgi duyduğu alanlara yönelir ve ilgi duyduğu uyarana tepki verir.

İlgi; organizmanın belli bir olay etkinlik, eş ya da kişiye istemsizce yakınlık duyma, ondan hoşlanma ve ona öncelik tanımasıdır. Strong, ilgiyi bir kimsenin bir kişiye, nesne veya faaliyete karşı gösterdiği hoşlanma, hoşlanmama ya da kayıtsız kalma şeklindeki tepkileridir der. Kişi, ilgisinin olduğu konuyu kendisi belirleyemez, seçemez ya da kontrol edemez. Yani üzerinde kontrolümüz olmayan yine de bizi doğrudan etkileyen her ne varsa bir araya geliyor ve ilgi alanımızı çerçeveliyor diyebiliriz. Sonucuna doğrudan etkileyemediğimiz her şeyde sosyal çevre, aile yaşantısı, kişinin mizacı, genetiği, ebeveynlerinin varlığı/ yokluğu, maddiyatı, yaşanılan coğrafya, kültür ve sayamayacağımız daha birçok unsur ilgiyi doğrudan ya da dolaylı olarak etkiler.

Odak ise dikkatin bir uyarıcı veya duruma bilinçli olarak, çevrilmesi süreci olarak tanımlanmaktadır. Odaklanmayı etkileyen faktörler ise kaygı, stres, yorgunluk, kişinin iyilik hali, o an bulduğu çevresel ortamı gibi bilişsel, bedensel ve çevresel faktörlerdir. Odaklanamamanın belirtileri dikkat gerektiren eylemlerde güçlük çekme, kendini verememe, kolayca uyaranla tepki verme, unutkanlık gibi etkenlerdir. İlgi ve odak arasında yine bir doğru orantı vardır. İlgi ne kadar fazla ise odaklanma süreci o kadar kısa ve kolay gerçekleşir. Böylece öğrenme de gerçekleşmiş olur.

BİRİNCİ BÖLÜM

1.ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ

1.1. Araştırmanın Amacı

Bu araştırmanın temel amacı bireylerin ilgi duydukları ve ilgi duymadıkları olay,nesne durum, aktivite herhangi bilişsel veya zihinsel sürece odaklanma derecesi arasındaki farkları incelemektir.

Bu doğrultuda araştırmanın alt amaçları ise;

1.İlgi duyulan alana harcanan zamanın daha yoğun odaklı daha verimli geçmesi durumunu incelemektir.

2.İlgi duyulan alanda yapılan çalışmanın kişiye haz, mutluluk vermesi ve ilgi duyulmayan alanda yapılan çalışmanın kişide bıkkınlık hissi yaratması arasındaki ilişkiyi incelemektir.

3.İlgi duyulan alanları erken dönemde keşfeden bireyler ile daha geç dönemlerde keşfeden bireyler arasındaki statü, başarı, doyum, kendini gerçekleştirme süreci arasındaki farkları incelemek.

4. İlgi duyduğu alanları fark edip o alanlar üzerine odaklanmayı başarabilen bireylerin maddi yeterlilikleri, gelir düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek.

1.2. Araştırmanın Hipotezleri

1. Bireyler ilgi duydukları alanlara daha iyi odaklanır, dikkatlerini bu alanlara daha yoğun ve daha kolay verebilirler.

2. İlgi duyulan alanda yapılan çalışma duyulmayan alanda yapılan çalışmaya oranla bireylere daha çok haz, mutluluk vs. sağlar.

3. İlgi duyduğu alanları erken keşfeden bireyler daha geç keşfeden bireylere göre o alanda diğer bireylere oranla yüksek bir başarı, statü, doyum hissi elde ederler. Kendini gerçekleştirme evresine daha hızlı ulaşırlar.

4. İlgi duyduğu alanlara odaklanmayı başarabilen bireyler diğer bireylere oranla daha yüksek gelir elde eder.

1.3. Araştırmanın Gerekçesi ve Önemi

Birey, ilgi duyduğu alanlara odaklanmayı ve bu alanlarda kendini geçekleştirmeyi başarabilirse eğer eğitim hayatında ve iş hayatında daha başarılı olur. Bireyler bu alanlarda güdülenir, bu alanlarda motive edilir ve ilerleme kaydedebilirse, işverenler de çalışanlardan daha fazla verim elde eder. Aynı zamanda eğitimciler de öğrencilere katacaklarını maksimum düzeye taşırlar. Birey muhtemelen yeteneğinin olduğu bir alana ilgi duyuyordur. Bunun nedeni ise kişi yapabilme gücünün olduğu ve yaptıkça başarılarının takdir edildiği durumlara bağlanır. Bu durum bireye haz verir.

1.4.Araştırmanın Sınırlılıkları

1. Araştırmanın çalışma grubu 2022-2023 yılında Gümüşhane ilinde eğitim gören ve çalışanların ilgi duydukları alana odaklanma düzeyleri ile sınırlıdır.

2. Bu araştırmada söz konusu olan ilgi alanları(eğitim, iş hayatı, spor dalları) ile sınırlıdır.

1.5. Araştırmanın Varsayımları

1. Araştırma sürecinde gözlemlenen bireylerin ölçme araçlarındaki soruları içtenlikle, dürüstlükle ve gerçek durumlarını yansıtarak cevapladıkları varsayılmaktadır.

2. Gözlemlenen bireylerin yaşantılarında herhangi bir psikolojik ve fizyolojik bir sağlık durumunun yetersizliğinin olmadığı ve mental sağlığının yerinde olduğu varsayılmıştır.

1.6.Tanımlar

İlgi: Dikkati öncelikle belirli bir şey üzerinde toplama eğilimi. Kimyasal şartlar eş veya birbirine çok yakın olduğunda öğelerin birbirleriyle birleşmede gösterdiği seçicilik.

Odak: Herhangi bir düşüncede, nitelikli olan kimselerin kaynağı veya bir şeyin toplandığı yoğunlaştığı yer, mihrak.

Yetenek: Bir kimsenin bir şeyi anlama veya yapabilme niteliği, istidat, kabiliyeti, kudret. Bir duruma uyma konusunda organizmada bulunan ve doğuştan gelen güç, kapasite.

Mental sağlık: Mental sağlık kişinin duygusal ve davranışsal işlevlerini tatmin edici düzeyde sürdürebildiği bir refah halidir.

Güdü: Bilinçli veya bilinçsiz olarak davranışı doğuran, sürekliliğini sağlayan ve ona yön veren herhangi bir güç, saik.

Dikkat: Duygularla düşünceyi bir şey üzerinde toplama, uyanıklık.

Öğrenme: Belli durumlar ve sorunlar karşısında tepki ve davranış oluşturma, gerektiğinde bunları değiştirip yenilerini edinebilme yeteneği.

İyilik Hali: Kişinin kendisini sağlıklı ve mutlu hissetme durumu.

Uyaran: Psikolojide, bir organizmada duygusal veya davranışsal bir tepki ortaya çıkaran herhangi bir nesne veya olaydır.

İKİNCİ BÖLÜM

KURAMSAL AÇIKLAMALAR VE İLGİLİ AÇIKLAMALAR

Bu bölümde ilgi ve odağın tanımı, ilginin türleri, ilgiyi etkileyen faktörler, odaklanma sorunun nedenlerine yönelik tanımlara ilişkili olduğu yapılara ve yapılan araştırmalara değinilmiştir.

2. İLGİNİN ODAKLANMA ÜZERİNE ETKİSİ KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ

2.1.İlgi Nedir?

İlgi, kişinin seçtiği alanlara kendi isteğiyle yönelmesi, bu alanlarda engelleyici etkenleri yok sayarak bu alanda yorgunluk, bıkkınlık, isteksizlik yerine dinlenmişlik ve devam etme isteği duymasıdır. Strong'a göre ilgi kişinin bir nesneye faaliyete ya da bireye karşı gösterdiği hoşlanma ya da hoşlanmama ya da kayıtsız kalma şeklindeki tepkisidir. Roy 'a göre ilgi kişinin ekstra bir gayret göstermeden dikkat ettiği, üzerinde düşündüğü, gözlem yaptığı, yaparken zevk aldığı işlerdir. Kısaca özetlemek gerekirse ilgi bireyin kendiliğinden oluşan içsel yönelimidir. İlgi kişinin hangi durumlara yaklaşıp hangi durumlardan kaçındığını tahmin etmemizi sağlar. Bundan dolayı ilgi kişi ve çevrenin birbiriyle sürekli ilişkisidir. İlgi de bir güdüdür ve diğer güdülerden belli başlı noktalarda ayrılır. Bunlar ilgi içeriğe yöneliktir, olguyu temel alır ve nesneye yöneliktir.

.2.İlgi Türleri Nelerdir?

A.Bilimsel İlgi: Doğal ve toplumsal olayların oluşumunu anlama arzusunu ifade eder.

B.Teknik Veya Maddi İlgi: Olayların oluşum nedenlerinden çok bilimsel ilkelerin uygulamaya dökülme şekliyle ilgilenir.

C.Sosyal Yardım İlgisi: Bu ilgi insanlarla ilgilenmeyi onları anlamaya, geliştirmeye sıkıntılarını azaltmak için çabalama isteğini ifade eder.

D.Sistematik İlgi Ya Da İş Ayrintıları İlgisi: Bu ilgi yapılan işi düzenli ve tertipli bir şekilde yapmayı içerir. Kayıt tutma, dosyalama, dosyaları belli bir sisteme oturtmak.

E.İş Temasları İlgisi: Bu ilgi bireyin insanları bir ürünü veya bir hizmeti almaya ikna etmekten hoşlanmasıdır.

F.Edebiyat İlgisi: Kendi düşüncelerini kelimelere dökerek başkalarını etkileyebilme ilgisidir.

G.Müzik Ve Sanat İlgisi: İki alan da duygunun farklı biçimlerle yüksek yoldan ifadesidir.Farklı biçemlerle insanı güzel olanla etkileme igisidir.

2.3.İlginin Seçime Etkisi

Birey bir şeyler üreterek yeteneklerini, bilgi ve becerilerini kullanarak hedeflediği amaçlar uğruna belirlediği yolda ilerlerken sağladığı doyum onun yaşamdan zevk almasına etki

eder.İnsanın yaşamını zevk almadan sürdürmesi, devam ettirmesi bireyin ruhsal sıkıntılar

yaşamasına sebebiyet verebilir. Bu nedenle bireyler seçim yaparken ilgi duydukları alanlara yatkınlık gösterir ve genellikle ilgi duydukları alanlarda daha fazla başarı gösterirler.

2.4.İlgiyi Etkileyen Faktörler

Bireyin fiziksel özellikleri:Kişini yaşı, cinsiyeti, iletişim becerisi, genel sağlık durumu , kişinin enerjisi, boy ve ağırlığı etkiler.

Kişisel nitelikleri:Amaç ve değerleri, psikolojik sağlamlığı , genel iyilik hali, sosyal çevresiyle ilişkisi, duygusal düzenli olma hali,olgunluğu, zeka düzeyi, bireyin kendine olan güveni , benlik saygısı, içinde bulunduğu gruptaki rolü,

Bireyin yetenekleri

Zihinsel gelişmişlik düzeyi

Aile statüsü ve Aile özgeçmişi:Ebeveyn tutumları, ailenin eğitim düzeyi, aile üyeleri arasındaki etkileşimler,kardeş sayısı,aile fertlerinin nitelikleri

Bireyin ihtiyaçları

Bireyin tutumları

Kişinin eğitim düzeyi aldığı eğitimin kalitesi ve hangi alana yönelik olduğu

Bireyin korku ve kaygıları

Kişinin rol model aldığı bireyler

İçinde yaşanılan çevre ve kültür

Bireyin sosyoekonomik durumu

3.1.Odak Nedir?

Odak, dikkatin bir uyarıcı veya duruma bilinçli olarak, çevrilmesi süreci olarak tanımlanmaktadır. Odaklanmayı etkileyen faktörler ise kaygı , stres, yorgunluk, kişinin iyilik hali, o an bulduğu çevresel ortamı gibi bilişsel, bedensel ve çevresel faktörlerdir. Odaklanamamanın belirtileri dikkat gerektiren eylemlerde güçlük çekme , kendini verememe , kolayca uyaranla tepki verme , unutkanlık gibi etkenlerdir.İlgi ve odak arasında yine bir doğru orantı vardır. İlgi ne kadar fazla ise odaklanma süreci o kadar kısa ve kolay gerçekleşir. Böylece öğrenme de gerçekleşmiş olur.

3.2. Odaklanma Sorunun Nedenleri Nedir?

-Toplu yaşam alanları: Kişi, içinde bulunduğu ortama uyum sağlamak ister. Bu yüzden bulunduğu ortam, topluluk, grup ya da içinde bulunduğu her türlü insan topluluğuna katkıda bulunmak ve kendine katkıda bulunmak ister. Bununla birlikte kişinin odaklanma problemi artar veya azalır. Buna örnek olarak parkta oynayan birkaç çocuğu ve annesi tarafından kitap okumak zorunda bırakılan bir çocuğu düşünebiliriz. Kitap okuyan çocuğun o anki odaklanmasıyla başka bir ortamda odaklanmasını düşünürsek sonuçları tahmin etmek çok da zor değil.

-Gürültü: Ortamda bulunan sesler odaklanma durumunu engeller.Örnek verecek olursak kütüphanede çalışırkenki odaklanma durumumuzla bir kafede olan odaklanma durumumuzu karşılaştırabiliriz.

-Maruz kalınan görsel uyaranlar: Bireyin duyu organlarından olan görme, kişinin odaklanmasını fazlasıyla etkiler.

-Sosyal medya uzantıları: Günümüzün problemlerinden olan sosyal medya odaklanmayı da etkiler.

-Artan stres:

-Uykusuzluk

-Tükenmişlik

-Aşırı uyarıcı ortam

-Bağımlılık gibi faktörler bir işe ya da konuya odaklanmayı engellemektedir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

3.YÖNTEM

Çalışmanın bu bölümünde; araştırmanın modeli, araştırma grubu, veri toplama araçları, veri toplarken kullanılan ölçekler, verilerin toplanma şekli ve toplanılan verilerin analizine ilişkin yöntem ve teknikler belirtilmiştir.

3.1.Araştırma Modeli

İlgi alanlarında çalışmanın odak düzeyine etkisi incelendiğinde bu araştırma yarı deneysel araştırma desenine göre dizayn edilmiştir.

3.2.Araştırma Grubu

Araştırmanın evrenine Gümüşhane Üniversitesi 18-30 yaş aralığındaki öğrenciler oluşturmaktadır. Evrenden istatistiksel analizleri yapmak için 10 örneklem alınmıştır. Araştırmada örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Uygun

örnekleme yöntemi araştırma için araştırmacıların ulaşabileceği en uygun katılımcılardan veri toplamasını ifade eder. Bu sayede ilginin odağa etkisi istatistiksel açıdan incelenmesine ve nihayetinde psikolojide ilginin insan hayatını etkisinin anlaşılmasına katkıda bulunmuştur.

Tablo: Araştırmanın evren ve örneklem tablosu

Evren Örneklem

GÜMÜŞHANE ÜNİ. ÖĞRENCİLERİ 19.000 10

3.3.Veri Toplama Araçları

Bu bölümde araştırmada kullanılan ölçme araçları tanıtılmış ve veri analizinde kullanılan istatistiksel analiz tekniklerine yer verilmiştir.

Araştırmanın amacı doğrultusunda DENİZ (2008) tarafından geliştirilen mesleki alan ilgi envanteri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan Gümüşhane Üniversitesi öğrencilerinin bazı demografik verilerini saptayabilmek amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Kullanılan ölçek soru formu Gümüşhane Üniversitesi öğrencileriyle yüz yüze görüşülerek doldurulmuştur.

.3.1.Kişisel Bilgi Formu

Bu soru formu çalışmaya katılan Gümüşhane Üniversitesi öğrencilerinin demografik bilgilerini tespit etme amacıyla araştırmacı tarafından kişisel bilgilere yönelik hassasiyet göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Kişisel bilgi formunda Gümüşhane Üniversitesi öğrencilerinin cinsiyet ve yaş gibi demografik sorularını içeren iki soru bulunmaktadır.

3.3.2.Mesleki İlgi ve Alan Envanteri

Mesleki ilgi ve alan envanteri DENİZ tarafından bireylerin ilgi duydukları alanları ölçmek için oluşturulmuştur. Mesleki ilgi ve alan envanteri 9 maddeden oluşmaktadır. Hiç ilgimi çekmez (1), orta derecede ilgimi çeker (5), çok ilgimi çeker(9) olmak üzere 9’lu likert ile ölçülmüştür. Ölçekte puanlama yapılan 14 soru maddesi bulunmaktadır. Güvenilir ve en yakın gelen seçenekler işaretlendiğinde bireye en yakın ilgi alanları belirlenmiş olur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

4.TARTIŞMA

Bu çalışmada ilginin odak üzerindeki etkisini ölçmek ve bu farkındalığı psikoloji bakış açısı ile incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları kişisel bilgi formu, mesleki ilgi ve alan envanteridir. Kişisel bilgi formu ile mesleki ilgi ve alan envanterini ölçmek amacıyla Google forms kullanılmıştır. Araştırma grubumuz 6 kadın, 4 erkek olmak üzere 10 katılımcıdan oluşmaktadır. Yapılan formun ardından katılımcılara farklı ilgi alanlarıyla ilgili videolar izletilmiştir ve ardından videolarla ilgili detay sorular sorulmuştur. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu ilgi duydukları alanlarla ilgili izledikleri videolardaki detay sorulara doğru yanıt vermiştir. Bu durumun neticesinde ilginin odak üzerindeki etkisi kanıtlanmıştır.

İlgi alanı olan konulardaki videoların sorularına doğru yanıt veremeyen katılımcıların da dikkat eksikliği vs. gibi problemler olabileceği düşünülmektedir. Araştırmacı sayısının 30’dan az olması nedeniyle örneklemin evrene uyarlanması tam yapılamayabilir. Ön-test ve son-test yapılamaması nedeniyle araştırma yarı deneysel bir çalışmadır. Tam deneysel olmaması nedeniyle araştırma sonucu gerçeği tam anlamıyla yansıtmayabilir. Katılımcıların çoğunun kadın olması nedeniyle araştırmanın cinsiyete uyarlanmasında farklılaşma yaratabilir. Katılımcıların yaş aralığının 18-30 olması nedeniyle nüfusun tamamına uyarlanamaz.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Çalışmanın bu bölümünde, araştırma kapsamında elde edilen verilerin değerlendirilmesi yer almaktadır. Ayrıca, elde edilen veriler ışığında konu ile ilgili çalışma yapmayı düşünen araştırmacılara ve uzmanlara bazı öneriler sunulmuştur.

Sonuçlar

Araştırmadan elde edilen bulgular ile benzer ve farklı araştırmalar tartışma bölümünde ele alınmıştır. Araştırmaya dahil edilen değişken ve ölçeklere ilişkin sonuç ifadelerinden aşağıda bahsedilmiştir:

Yapılan formun ardından katılımcılara farklı ilgi alanlarıyla ilgili videolar izletilmiştir ve ardından videolarla ilgili detay sorular sorulmuştur. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu ilgi duydukları alanlarla ilgili izledikleri videolardaki detay sorulara doğru yanıt vermiştir. Bu durumun neticesinde ilginin odak üzerindeki etkisi kanıtlanmıştır. İlgi alanı olan konulardaki videoların sorularına doğru yanıt veremeyen katılımcıların da dikkat eksikliği vs. gibi problemler olabileceği düşünülmektedir. Araştırmacı sayısının 30’dan az olması nedeniyle örneklemin evrene uyarlanması tam yapılamayabilir. Ön-test ve son-test yapılamaması nedeniyle araştırma yarı deneysel bir çalışmadır. Tam deneysel olmaması nedeniyle araştırma sonucu gerçeği tam anlamıyla yansıtmayabilir. Katılımcıların çoğunun kadın olması nedeniyle araştırmanın cinsiyete uyarlanmasında farklılaşma yaratabilir. Katılımcıların yaş aralığının 18-30 olması nedeniyle nüfusun tamamına uyarlanamaz. Araştırmanın sonucunda genç nüfusun ilgisinin olduğu alanların odaklarını arttığı ve o noktaya daha fazla dikkat ettikleri saptanmıştır. Bu da gösterir ki gençlerin ilgisi olan meslek alan ve hobilere yönelmesi odağını arttıracaktır. Odak da başarının üzerinde önemli etkisi olan bir alan olduğu için dolaylı yoldan gençlerin ilgisi olan alanları bilmesi ve o alanlarda çalışması başarı ve özgüvenlerini arttıracaktır. Benlik saygısı artan birey hayata daha pozitif bakacak ve bunun sonucunda dolaylı yoldan hayatı olumlu etkilenecektir. Psikolojiye katkısına bakacak olursak kişinin ilgi alanlarının farkındalığının odağına etkisinin bilinmesi kişinin farkındalığını arttıracak ve kişinin kendisini ve psikoloji biliminin insanı daha iyi tanıyıp anlaması açıklaması ve tahmin etmesinde etkili olacaktır.

Öneriler

İlgi alanlarında çalışmanın odaklanma düzeyini arttırdığı saptanmıştır. Odaklanmanın başarıya etkisi bilinmektedir. Bu manada mesleki personel dağılımında ilgi alanlarının baz alınması gerektiği düşünülmektedir. Bireyin meslek seçimi yaparken ilgi alanlarını baz alması odaklanmayı arttıracağından dolayı önemlidir. Sınavlara hazırlanan öğrencilerin odak düzeylerini yükseltmek amacıyla çalıştıkları konuyla alakalı ilgi düzeylerini arttıracak çalışmalar yapılmalıdır.

1.Personel seçimi

2.Kişinin meslek seçimi

3.Sınava hazırlanan öğrencilerin odak düzeyini yükseltmek için ilgiyi kullanması önerilmektedir.

10

KAYNAKÇA

Küçükyazı, B. (2022). Dikkat testi ile odaklanma düzeyi ölçümü.

Braincenter Yelken, K. (2008). Ortaöğretim son sınıf öğrencilerinin üniversite tercihlerini ve mesleki seçimlerini etkileyen faktörler.

Dergipark Temiz, B. K. ve Yavuz, A. (2012). Odak tekniğinin ortaya çıkmasında etkili olabilecek bazı faktörlerin araştırılması: başarı, mantıksal düşünme yeteneği ve işlem tipi sırası.

Dergipark Şahin, M. (2013). Teorik ve pratik açıdan dikkat ve konsantrasyon. Aile Akademi Dergisi Kaya, F. (2010).

Meslek seçimlerinde ilgilerin rolü. Dergipark Aydemir, L. (2018). Üniversite öğrencilerinin meslek tercihlerini belirleyen faktörlere yönelik bir inceleme.

Dergipark Kuzgun, Y. (2006). Meslek rehberliği ve danışmanlığına giriş.

Nobel Kaya, G. İ. (2016). Eğitimde merak ve ilgi. Dergipark Bayındır, N. (2022). Öğrenmeye odaklanma sorununun nedenlerine ilişkin öğretmen adayı görüşleri.

Dergipark Özer, A. E. (2021). Oyuncu performansının odaklanma ile ilişkisi.

Dergipark Öner, H. ve Karabudak, S. S. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamalar sırasında yaşadıkları olumsuz duygular ve baş etme deneyimleri: odak grup görüşmesi.

Psikiyatri Hemşireliği Dergisi Deniz, K. Z. (2008). Uzmanlık gerektiren mesleklere yönelik bir ilgi envanteri geliştirme çabası (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

11

EKLER

Çalışmamız için mesleğim hayatım adlı Youtube kanalının meslek tanıtım videolarını kullandık. Video linkleri aşağıda belirtildiği gibidir.

https://youtu.be/UE-NvZInZgo

https://youtu.be/jINaygJ-iCk

https://youtu.be/HyOC-hErlvM

https://youtu.be/jNIdw4xLuZA

https://youtu.be/2vah2xX-8vM

https://youtu.be/SPOBKrLteIw

https://youtu.be/2dW3IR1PgqU

https://youtu.be/ZO5n23bnTpY

https://youtu.be/iRmYpQpIf-I

12

DENEYİ ŞU ŞEKİLDE GERÇEKLEŞTİRDİK;

Öncelikle katılımcılarımıza kısaca kendimizden bahsettik. Kendilerinden bir proje için yardım alıp alamayacağımızı sorduk. Sonrasında belirtildiği gibi mesleki ilgi ve alan envanterini uyguladık. Envanterde katılımcılarımızın verdiği cevapları hanemize kaydettik. Katılımcılarımıza birden fazla meslek tanımı videoları izletildi ve bu izlettiğimiz videolar hakkında kısa sorular sorduk. Bizim tüm bu çalışmaları yapmamızdaki amacımız envanterde verilen cevaplarla ilgilerinin ne yönde olduğunu belirlemek ve meslek tanıtımı videolarında odaklanma düzeyini ne yönde etkilemiş olduğunu saptamaktı. Çoğu katılımcımız envanterde verdiği ilgilerine yönelik cevaplarla, odaklanma düzeyinin artmasına ilişkin bulgular tespit ettik.

Envanterden sonra videolar izletildi. Videolarda nüanslara dikkat edip etmedikleri sorduğumuz bu sorulara yanıt vermeleriyle belirlendi.

İzlettiğimiz videolardan sonra sorduğumuz tüm sorular:

1) Adalet konulu videodaki Zeynep'in abisi ne iş yapıyor?

2) Sağlık hizmetleri konulu videodaki bebeğin isminin Şanslı olmasının sebebi nedir?

3) Tarım alanı konulu videoda ağaca sarılan bandın adı nedir? Ne işe yarar?

4) El sanatları videosunda Zeynep süslemeleri neye benzetiyor?

5) Maden teknolojisi alanı ile alakalı video da çıkarılan maden nedir, hangi bölgelerde çıkarılır?

6) Bilişim teknolojileri alanı ile ilgi videoda bilişim teknolojilerinin hangi alanlarda işe yaradığını söylüyor?

7) Radyo ve televizyon videosunda Zeynep’in sorduğu aşamalar nasıl planlanıyor?

8) Muhasebe ve finans videosunda geçen "parasını yöneten hayatını yönetir" sözü Fatih için ne anlama geliyor?

9) Moda tasarım teknolojileri videosundaki Fatihin son sahnedeki çantasının rengi nedir?

10) Mobilya ve iç tasarım videosunda Zeynep’in arkasındaki battaniyenin deseni nedir?

13

MESLEKİ İLGİ VE ALAN ENVANTERİ

14

15